برگزیده تدریس تفسیر موضوعی قرآن در ماه مبارک رمضان(روز هجدهم)

create سعادتمند forum اضافه کردن دیدگاه جدید remove_red_eye 95 خواندن

 

 

برگزیده تدریس تفسیر موضوعی قرآن توسط استاد سرکار خانم آل مرتضی(رمضان1396)

 


موضوعات منتخب سوره مؤمنون


1.فلاح و رستگاری
2.مؤمنان حقیقی
3.آداب دعا
4.خشیت و اشفاق
5.شرایط مدیریت
6.انواع طغیان

 

 

فلاح و رستگاری


«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ؛ به راستى كه مؤمنان رستگار شدند»(مؤمنون/1)

 


سؤال: «فلاح» به چه معناست؟ چه عواملی موجب رستگاری است؟


کلمه فلاح به معنای رستن است، شاید دلیل اینکه به کشاورز «فلّاح» می گویند، آن باشد که وسیله رستن دانه را فراهم می کند. دانه که در خاک قرار می گیرد با سه عمل، خود را نجات می دهد و به فضای باز می رسد. اول آنکه ریشه خود را به عمق زمین بند می کند. دوم اینکه مواد غذایی زمین را جذب می کند. سوم آنکه خاک های مزاحم را دفع می کند. آری انسان هم برای رهایی خود و رسیدن به فضای باز توحید و نجات از تاریکی های مادیات و هوس ها و طاغوت ها باید مثل دانه همان سه عمل را انجام دهد:


اول: ریشه عقاید خود را از طریق استدلال محم کند.
دوم: آنچه را برای تکامل و رشد معنوی اوست از امکانات خدادادی جذب کند.
سوم: تمام دشمنان و مزاحمان را کنار زند و هر معبودی جز خدا را با کلمه «لا اله» دفع کند تا به فضای باز توحیدی برسد.

 

 

مؤمنان حقیقی


«الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ؛ همانان كه در نمازشان فروتنند»(مؤمنون/2)
«وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ؛ و آنان كه از بيهوده رويگردانند»(مؤمنون/3)
«وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ؛ و آنان كه زكات مى ‏پردازند»(مؤمنون/4)
«وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ؛ و كسانى كه پاكدامنند»(مؤمنون/5)
«وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ؛ و آنان كه امانت ها و پيمان خود را رعايت مى كنند»(مؤمنون/8)
«وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ؛ و آنان كه بر نمازهايشان مواظبت مى ‏نمايند» (مؤمنون/9)

 


سؤال: با توجه به آیات ابتدایی سوره مؤمنون، صفات مؤمنان حقیقی را بیان نمائید.


1-در نمازشان خشوع دارند؛ خشوع، تواضع و فروتنی در برابر پروردگار در قلب جای دارد. امام صادق (علیه السلام) فرمودند: مراد از خشوع در نماز، فرونهادن چشم است(تفسیر کنز الدقائق)
2-مؤمنان از آنچه بیهوده است، روی گردانند. لغو، به هر سخنی و کار بیهوده ای گویند. دوری آنان از لغو در دنیا، بهره اش محفوظ ماندن از لغو در قیامت است (لَا تَسْمَعُ فِيهَا لَاغِيَةً)(غاشیه/11) از سوی دیگر، اعراض از لغو نباید با بدگویی و تند خویی همراه باشد، زیرا در آیه دیگر می فرماید(وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا)(فرقان/72)
3-همان کسانی که زکات می پردازند: زکات یکی از پنج چیزی است که بنای اسلام بر آن استوار است. امام صادق (علیه السلام) فرمودند: اگر مردم زکات بدهند، هیچ فقیری در زمین باقی نمی ماند.
4-آنان دامان خود را (از گناه) حفظ می کنند، مگر در مورد همسرانشان یا کنیزانی که بدست آورده اند، زیرا که شهوت طغیانگر است و نیاز به کنترل و حفاظت دارد.
5-امانت ها و پیمان های خود را رعایت می کنند؛ در همین باره، پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) در آخرین لحظه های عمر خود به حضرت علی (علیه السلام) فرمود: امانت را به صاحبش برگردان، چه نیکوکار باشد، چه گناهکار، ارزشمند باشد یا ناچیز، اگر چه مقداری نخ باشد یا پارچه و لباسی دوخته شده(بحار الانوار، ج77، ص273)
6-وآنان بر نمازهای خود مواظبت دارند، در معرفی سیمای مؤمنان نماز هم در ابتدا (وَفِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ) و هم در پایان (عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ) این تکرار و تاکید نشانه اهمیت نماز است.

 

 

آداب دعا


«فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانَا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ؛ و چون تو با آنان كه همراه توأند بر كشتى نشستى بگو ستايش خدايى را كه ما را از [چنگ] گروه ظالمان رهانيد»(مؤمنون/28)

 


سؤال: قبل از اینکه درخواست نعمت جدیدی از پروردگار کنیم، چه ذکری را بگوییم؟


ابتدا انسان باید حمد وثناء پروردگار را بگوید و از نعمت های قبلی که خداوند به او عنایت کرده است، تشکر کند و بعد، درخواست نعمت جدیدی بکند و بهترین صیغه شکر، کلمه مبارکه «الحمدلله» است.

 

 

خشیت و اشفاق


«إِنَّ الَّذِينَ هُمْ مِنْ خَشْيَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ؛ در حقيقت كسانى كه از بيم پروردگارشان هراسانند»(مؤمنون/62)

 


سؤال: فرق «خشیت» و «اشفاق» در چیست؟


«خشیت» ترسی است که برخاسته از علم و معرفت باشد و «اشفاق» ترسی است که با محبت و احترام آمیخته باشد. خشیت، بیشتر جنبه قلبی دارد و اشفاق، جنبه عملی . آیه می فرماید: مؤمنان و سبقت گیرندگان در خیرات کسانی هستند که در دل آنان ترس آمیخته با عظمت خدا جای کرده است و در عمل، حریم خدا را حفظ کنند و حیا دارند.

 

 

شرایط مدیریت


«وَلَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا وَلَدَيْنَا كِتَابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ؛ و هيچ كس را جز به قدر توانش تكليف نمى ‏كنيم و نزد ما كتابى است كه به حق سخن مى‏ گويد و آنان مورد ستم قرار نخواهند گرفت»(مؤمنون/62)

 


سؤال: با توجه به آیه62 سوره مؤمنون، برخی از شرایط مدیریت را بیان کنید.


1-توانایی افراد در مدیریت (لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا)
2-نظارت دقیق (كِتَابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ)
3-عدالت در تنبیه و تشویق (وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ)

 

 

انواع طغیان


«وَلَوْ رَحِمْنَاهُمْ وَكَشَفْنَا مَا بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ لَلَجُّوا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ؛ و اگر ايشان را ببخشاييم و آنچه از صدمه بر آنان [وارد آمده] است برطرف كنيم در طغيان خود كوردلانه اصرار مى ‏ورزند»(مؤمنون/75)

 


سؤال: انواع طغیان در افراد مختلف به چه شکلی می باشد؟


طغیان عالمان، در علم است که به وسیله تفاخر و مباهات جلوه می کند.
طغیان ثروتمندان در مال است که به وسیله بخل، خود را نشان می دهد.
طغیان صالحان در عمل نیک است که به وسیله ریا و سمعه (خودنمایی و شهرت طلبی) نمایان می شود.
طغیان هواپرستان در پیروی از شهوت ها جلوه می کند. (نور، ج8)

 

 

نکته: متن فوق، خلاصه ای از تدریس می باشد. لذا علاقه مندان می توانند جهت دریافت متن کامل تدریس هر روز، با موسسه نورالیقین تماس بگیرند.
تلفن:02537782721

 

 

موسسه نورالیقین

مرکز آموزش تفسیر و علوم قرآنی

تصویر امنیتی

تصویر امنیتی جدید

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به موسسه نورالیقین می باشد

نقل مطلب فقط با ذکر منبع جایز می باشد